bê thui cầu mốngCó thể nói bê thui Cầu Mống là niềm tự hào của người dân nơi ngôi làng nhỏ nằm ở phía bắc đầu cầu Câu Lâu – cây cầu bắc qua sông Thu Bồn, trên tuyến quốc lộ 1 thuộc địa bàn xã Điện Phương, thị xã Điện Bàn, Quảng Nam.

Bê thui Cầu Mống đặc biệt là bởi vào mùa xuân, đôi bờ sông Thu Bồn là ngàn dâu biêng biếc, mênh mông những đồng cỏ non tơ mơn mởn trải dài. Đất Gò Nổi – Cầu Mống suốt mùa lũ lụt thường chìm khuất dưới nước. Nước lũ rút đi, phù sa màu mỡ để cỏ cây lên xanh, tươi tốt đến không ngờ, trở thành vùng đất thuận lợi chăn nuôi bò. Những đàn bò mặc sức ăn no tắm mát và sinh sản rất nhanh, cho ra đời những chú bê con lớn nhanh như thổi vì được tiếp nguồn sữa mẹ dồi dào nhờ đồng cỏ xanh tươi…

Người Gò Nổi nói rằng con bê năm tháng tuổi là lúc thích hợp nhất để hạ thịt. Mặc dù có thể chọn bê nơi khác cũng cùng độ tuổi nhưng thường gầy ốm nên thịt mỏng mà không thơm như bê ở Cầu Mống. Ngày trước người ta thui bê bằng củi dâu nên miếng thịt càng thơm ngọt; khi thui phải biết cách chêm lửa thế nào cho vừa đủ để cả con bê vừa chín tới và chín đều. Bây giờ dù người ta thui bê bằng than hoa nhưng miếng thịt bê thui Cầu Mống vẫn cứ danh bất hư truyền.

Theo một lão làng trong nghề thui bê cầu Mống, thì con bê để thui được chọn vừa đủ lớn để thịt không nhão, tầm khoảng 30-35 kg. Sau khi cắt tiết bê, lấy lòng ra khỏi bê thì dùng dây thép khâu lại, lấy thanh sắt dài xỏ dọc thân nó. Cuối cùng gác bê ngang qua ngọn lửa than đang đỏ để thui bê. Nghệ thuật thui bê gần như là một bí truyền và hiện không còn nhiều người làm được, vì yêu cầu đặc biệt của nó. Chính điều đó tạo nên hương vi ẩm thực bản sắc địa phương. Trước hết, dù được thui bằng rơm rạ hay than củi đi nữa, nhưng miếng thịt bê khi đưa ra khỏi lò phải đạt đủ hai tầng thịt tái, chín rõ rệt, còn bì (da) thì phải chín đến độ trong suốt, đồng thời lại giòn mềm vừa phải. Không đạt được một trong các yếu tố trên thì không phải là loại bê thui ngon.

Thành phần quan trọng quyết định đến sự thành công của món bê thui Cầu Mống là nước chấm và rau sống. Nước chấm phải được pha từ loại mắm cái thượng hạng làm từ cá cơm, cá nục đánh bắt ven biển miền Trung. Mắm cái sau khi gạn ép xác, lọc lấy nước mới cho thêm tỏi ớt, gừng xay, mè rang, chanh… vào cho vừa miệng.

Ăn bê thui Cầu Mống phải ăn cùng rau sống đủ loại của vùng quê bên sông nước, cuốn với bánh tráng mỏng chấm mắm cá cơm mới là đúng điệu. Đôi khi để thêm phần đa dạng thực khách có thể gọi thịt bắp, thịt ba chỉ, thịt mông, da… tuỳ thích. Cầm một miếng bánh tráng lề mỏng, gói ít rau sống, nhón thêm lát chuối chát, đu đủ, bỏ một miếng bê thui, sau đó bẻ một ít bánh tráng nướng… cuộn tất cả lại, chấm vào chén mắm cá, vị ngon lan tỏa từ đầu lưỡi xuống đến cuống cổ, ngon không tưởng nổi…

Nước chấm cũng phải lựa thật ngon, là thứ mắm ớt, tỏi, chanh, nhưng mang đậm hương vị miền Trung bởi cách chế biến nó. Bên cạnh đĩa bê thui còn có một khay rau sống gồm rất nhiều loại rau như: giá sống, bắp chuối, chuối chát, đu đủ ngâm, rau cần, khế chua, húng, tía tô, xà lách… Sự kết hợp mùi vị như thế làm cho thực khách có thể cảm nhận được đủ các mùi vị chát, ngọt, chua xen lẫn mùi hăng nhẹ, đăng đắng. Vì thế, gắp 1 miếng bê thui cùng rau sống chấm mắm nêm ăn là nhớ mãi 1 đặc sản của lưu truyền nơi xứ Quảng.

Nguyên liệu, cách thức chế biến:

– 1 con bê được chon để quay phải là con bê ít tuổi, nặng chừng 25kg – 35kg, đặc biệt phải chọn bê nuôi ở đồng bằng ăn cỏ. Khi thui bê bằng lửa than thì phải thui sao cho vừa lửa để thịt bên trong chín mềm và ngọt, da bên ngoài vàng ửng thì thịt ăn sẽ giòn và ngon.

– Nước chấm đúng điệu thì phải mua mắm nêm cá cơm, cá nục nguyên chất từ các làng chài của Cửa Đại, gạn ép xác, lọc lấy nước rồi chế biến, cho ớt, tỏi giã nhuyễn, ít gừng, mè rang vào, sau đó trộn đều. Rau sống thì nhiều thứ như bắp chuối chát non xắt thật nhỏ, trộn lẫn với cải non vừa nhú 2 lá, giá đỗ xanh, rau đắng, rau quế, thêm chuối sứ, khế chua thái lát. Trái chuối sứ phải không non lắm mà cũng không già lắm mới đúng điệu.

– Bánh tráng cuốn phải là bánh tráng của làng Phú Chiêm (miền Bắc gọi là bánh đa). Làng Phú Chiêm nay là Triêm Đông – Điện Phương. Bánh tráng được làm thứ gạo của cây lúa có rễ hút phù sa sông Thu Bồn. Bột gạo trộn hành, tiêu, tỏi, hay trộn mè trắng là món bánh tráng khoái khẩu của người xứ Quảng. Bánh tráng dày cũng thường được ăn kèm với bê thui.

(Sưu tầm: https://thuexequangnam.com)