làng gốm thanh hàDu khách đến phố cổ Hội An thường thấy các bà các chị hàng rong bày bán những con thổi hay những quà lưu niệm khác được chế tác từ đất nung. Đó chính là những món quà từ làng gốm Thanh Hà – làng gốm có hơn 500 tuổi ở Hội An.Theo nhiều ghi chép, tổ tiên của làng nghề di cư từ tỉnh Thanh Hóa phía Bắc vào đến đây và an cư lạc nghiệp. Làng nghề có thời kỳ phát triển cực kỳ hưng thịnh. Có thời ở Thanh Hà nhà nhà làm gạch. Khi ấy “từ sáng sớm đã nghe tiếng người vác đất đổ thành “cây” kêu phành phạch, rồi tiếng nhồi đất đổ vào khuôn in gạch. Những buổi chiều trời sắp mưa giông, mọi người lại tất tả, vội vã lo thu dọn sân gạch đang phơi hay đậy lại những hàng gạch chưa nung” (ghi chép ở Công viên đất nung Thanh Hà)

Làng quê thanh bình Thanh Hà với nghề làm gốm này có từ thế kỷ 15-16, là nơi mà nhiều khách nước ngoài, hoặc những người mê gốm sứ vẫn thường ghé qua. Nếu không có chỉ dẫn cụ thể, bạn phải mất nhiều thời gian mới tìm được nơi đây. Nhiều người trong làng kể lại, những người thợ lành nghề khi di cư vào miền Nam, khi lưu lạc đến vùng đất Quảng Nam này thấy thổ nhưỡng cùng khí hậu thuận lợi thì ở lại và phát triển làng nghề từ đó.

Đất lấy về, người thợ Thanh Hà phải trộn, xéo, nề, ủ đất cho đến khi đất nhuyễn mịn như bột bánh mới được. Một khối đất trước khi đưa lên bàn xoay phải trộn, xéo, nề nhiều lần mới nắn thành sản phẩm. Sản phẩm sau khi đã tạo hình xong để cho se lại, sờ tay vào không thấy dính thì mang ra ngoài nắng phơi, hoặc hong nơi góc bếp cho khô mới nung. Lò nung được xếp thật khéo để các sản phẩm vừa đảm bảo không bị chèn ép vừa tiết kiệm diện tích. Tùy vào sản phẩm mà người thợ có thể nung từ một đến ba ngày.

Sản phẩm chủ yếu của người thợ Thanh Hà là các đồ dùng phục vụ đời sống sinh hoạt hằng ngày như chén, bát, chum, vại, bình hoa, chậu cảnh, hình thù các con vật… mang nhiều kiểu dáng, màu sắc phong phú và đặc biệt nhẹ hơn so với các sản phẩm cùng loại của những địa phương khác. Có lẽ một phần nhờ đất sét của dòng sông Thu Bồn bồi đắp và bàn tay khéo léo của người thợ Thanh Hà.

Hiện nay, gốm Thanh Hà có mặt khắp nơi trong nước, xuất khẩu sang thị trường Canada, Hoa Kỳ, Pháp… Ngoài gốm, làng Thanh Hà còn nổi tiếng về gạch, ngói. Nơi đây, từ xưa đã cung cấp ngói âm dương, ngói màu, ngói ống cho các công trình kiến trúc cổ. Dường như, trên từng con đường, góc phố, mái ngói rêu phong của phố cổ Hội An đều trĩu nặng tấm lòng các nghệ nhân làng gốm Thanh Hà, chính họ đã tạo nên một góc phố cổ hoài niệm.

(Sưu tầm: https://thuexequangnam.com)