kinh đo chămpaTrà Kiệu được coi là kinh đô Sinhapura hay “Kinh thành Sư Tử” của Vương quốc Champa từ khoảng thế kỉ 6 đến thế kỉ 7. Simhapura là kinh đô của tiểu quốc Avamarati một trong 5 tiểu quốc của vương quốc Champa. Theo văn bia cho biết, người đặt đô đầu tiên ở đây là vua thứ 9 Vikrantavacman II vào khoảng 686 – 731, thuộc dòng Gangaraja trị vì từ thế kỉ 3 đến giữa thế kỉ 8.

Theo nhiều nhà nghiên cứu thì tên Trà Kiệu được xuất phát từ cách gọi Chùm Chà chỉ những người Chiêm Thành. Chữ Chà phía sau đọc trại thành Trà còn chữ Kiệu có thể hiểu rằng người ở nơi xa đến, ý chỉ những người đàng Ngoài vào lập nghiệp tại vùng đất này.
Vào năm 1927-1928, dưới sự chỉ đạo của J.Y.Claeys, Trường Viễn Đông Bác Cổ Pháp đã tiến hành cuộc khai quật ở Trà Kiệu. Theo miêu tả của Claeys, chu vi của toà thành vào khoảng 4000m. Ông còn tìm thấy một dãy những bức tường gạch được gọi là hoàng thành. Ông còn tìm thấy nhiều đền, tháp, các tác phẩm điêu khắc, văn bia có giá trị lớn ở 2 ngôi làng: Chiêm Sơn Đông và Chiêm Sơn Tây nằm kế cận kinh thành Trà Kiệu xưa.

Nét hấp dẫn tại Kinh Đô ChămPa

Kinh đô Trà Kiệu là một tổng thể không thể thiếu được trong nền văn minh , văn hóa Á Đông nhất là văn minh Champa là : Kinh đô – Lăng Miếu , Thánh địa , Đền đài để thờ cúng các tiên vương, chư thần…Theo nghiên cứu của GS.TS Trần Quốc Tý, nếu du khách nhìn từ Cù Lao Chàm- nhà thờ Trà Kiệu – và thánh địa Mỹ Sơn là nằm trên một đường thẳng theo đường chim bay. Đây là một phát hiện vô cùng lí thú.

Cho đến nay, giới khảo cổ và sử học đã tìm thấy nhiều di tích đền, tượng, bệ thờ, tường thành, đồ gốm, bia kí và nhiều bức phù điêu tại Trà Kiệu, trong đó nổi tiếng nhất là bức chạm “Vũ nữ Trà Kiệu”. Tất cả những hiện vật này một phần được mang về Bảo tàng điêu khắc Chăm tại Đà Nẵng, số còn lại du khách có thể chiêm ngưỡng tại một cửa hàng đồ lưu niệm đặt trong khuôn viên Nhà thờ Trà Kiệu như ghi nhận những phồn thịnh và lưu giữ những hình ảnh đẹp kì lạ về dấu tích điêu khắc Chăm một thời tại Trà Kiệu.

khai quật khảo cổ kinh đô Champa xưa

Bộ VH-TT&DL vừa cho phép Viện Khoa học Xã hội vùng Nam Bộ phối hợp với Sở VH-TT&DL tỉnh Quảng Nam khai quật khảo cổ tại di tích Trà Kiệu, thuộc xã Duy Sơn, huyện Duy Xuyên từ ngày 1-30/8.

Diện tích khai quật di tích Trà Kiệu là 50m². Những hiện vật thu thập được trong quá trình khai quật giao cho Sở VH-TT&DL tỉnh Quảng Nam giữ gìn, bảo quản. Sau khi kết thúc đợt khai quật, chậm nhất 3 tháng, các đơn vị chức năng phải có báo cáo sơ bộ và sau 1 năm phải có báo cáo khoa học gửi vể Cục Di sản văn hóa.

Thực trạng khả năng khai thác, bảo tồn và phát triển du lịch:

– Hiện nay tại Trà Kiệu còn rất nhiều di tích vẫn chưa được tìm thấy. Trong tương lai cần phải có nhiều cuộc khai quật nữa mới có thể thấy được sự vĩ đại của thành Simhapura.
– Hiện bờ tường thành dài gần 1 km còn sót lại của di tích thành Trà Kiệu đang đứng trước nguy cơ biến mất do sự thiếu ý thức bảo vệ của cư dân địa phương và tác động của thời tiết. Do đó cần có sự quan tâm đúng mức trong công tác bảo vệ di tích kiến trúc này.
– Lập một bảo tàng trưng bày các hiện vật khai quật được ở đây và tái hiện hình ảnh của Kinh đô xưa, để du khách khi tham quan có thể chiêm ngưỡng và tìm hiểu về lịch sử và văn hóa của người Chăm. Đồng thời tạo nên một sản phẩm du lịch mới trên tuyến thăm quan di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn.

(Sưu tầm: https://thuexequangnam.com)